Rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) là gì

Trong thời đại công nghệ, khi chúng ta liên tục bị bao vây bởi thông tin và thông báo, khả năng chú ý và sự tập trung của chúng ta bị ảnh hưởng khiến chúng ta tự hỏi liệu mình có đang biểu hiện các triệu chứng của ADHD - Rối loạn tăng động giảm chú ý - hay không. Tuy nhiên, sự thiếu tập trung mà chúng ta gặp phải hầu hết không ở mức có thể chẩn đoán là ADHD. Để chẩn đoán chính xác ADHD và đưa ra sự trợ giúp thích hợp cho những người bị ảnh hưởng bởi rối loạn này, hãy cùng tìm hiểu về các khía cạnh khác nhau của nó.


Nguồn: Healthline


Định nghĩa

ADHD là một trong những rối loạn phát triển thần kinh phổ biến nhất, thường ảnh hưởng đến trẻ em và kéo dài đến tuổi trưởng thành. Những người bị ADHD có thể gặp khó khăn trong việc kiểm soát sự chú ý và hành động và có biểu hiện tăng động.


Các loại & Triệu chứng

Có 3 loại ADHD - thiếu chú ý, hiếu động / bốc đồng và tổng hợp (thể hiện cả hai loại). Bệnh nhân có thể chuyển từ kiểu này sang kiểu khác theo thời gian; ví dụ, một đứa trẻ thể hiện kiểu hiếu động có thể chuyển sang thiếu chú ý ở tuổi vị thành niên và sau đó là kiểu tổng hợp ở tuổi trưởng thành.


Các triệu chứng của kiểu thiếu chú ý:

  • Khó tập trung vào việc làm, đặc biệt là những công việc đòi hỏi nỗ lực tinh thần trong một thời gian dài như làm bài tập ở trường, nghe giảng hoặc đọc sách

  • Không hoàn thành các việc đang làm, bao gồm các nhiệm vụ (bài tập về nhà, công việc được giao, ...)

  • Hay mắc lỗi do bất cẩn, không làm theo hướng dẫn

  • Gặp vấn đề với việc tổ chức, lập kế hoạch, quản lý thời gian

  • Thường hay quên và đánh mất các đồ dùng

  • Không phản hồi trong các cuộc trò chuyện


Các triệu chứng kiểu tăng động / bốc đồng;

  • Bồn chồn, vặn vẹo, không thể ngồi yên

  • Chạy xung quanh vào những thời điểm và địa điểm không thích hợp

  • Nói quá nhiều

  • Khó chờ đến lượt mình, khi xếp hàng hoặc trong cuộc trò chuyện. Thường ngắt lời người khác và trả lời trước khi mọi người hỏi xong.


Chẩn đoán

Việc trẻ nhỏ thỉnh thoảng gặp khó khăn trong việc tập trung và hiếu động là bình thường, chỉ khi những triệu chứng này trở nên nghiêm trọng đến mức cản trở hoạt động của chúng ở trường và trong cuộc sống hàng ngày thì mới nên khám để chẩn đoán cho bé. Với người lớn cũng tương tự như vậy.


Sống với ADHD sẽ như thế nào

  • Khó khăn trong việc tập trung và làm việc chuyên sâu có thể khiến họ gặp bất lợi trong việc học hoặc làm việc. Họ sẽ cần phải nỗ lực nhiều hơn và điều chỉnh một số thứ (chẳng hạn như yêu cầu gia hạn deadline) để quản lý công việc của mình.

  • Khó khăn trong việc giao tiếp: điều này sẽ phổ biến hơn đối với những người thuộc kiểu hiếu động, những người có thể gặp khó khăn trong việc tiếp nhận các tín hiệu xã hội và kiểm soát hành vi của họ trong môi trường nhiều người

  • Những bất tiện trong cuộc sống hàng ngày: việc thiếu tập trung khiến chúng ta khó ghi nhớ những điều cần phải lưu ý trong cuộc sống hàng ngày như công việc nhà, nơi chúng ta đặt đồ vật, v.v. Người mắc chứng ADHD phải tạo ra các hệ thống và lời nhắc để đảm bảo họ không làm mất hoặc quên những thứ quan trọng.


Nguyên nhân

  • Gen di truyền đóng một vai trò quan trọng, thể hiện qua các nghiên cứu trên các cặp song sinh và sự khác biệt về tỷ lệ ADHD giữa các chủng tộc khác nhau.

  • Tình trạng tiền sản & sinh nở: sinh non, sinh nhẹ cân, uống rượu và thuốc lá hoặc tiếp xúc với chì trong thai kỳ đều làm tăng nguy cơ

  • Nghiên cứu cho rằng các yếu tố môi trường không gây ra ADHD. Chúng có thể góp phần vào mức độ nghiêm trọng của chứng bệnh, nhưng không có khả năng là nguyên nhân chính.


Điều trị

  • Trị liệu hành vi: cha mẹ và giáo viên cần củng cố các hành vi tốt và loại bỏ những hành vi xấu ở trẻ. Sự hỗ trợ phối hợp từ người lớn sẽ giúp đứa trẻ phát triển các mô hình hành vi tốt để giảm bớt các triệu chứng. Đối với người lớn, trị liệu có thể giúp họ đề ra các chiến lược để quản lý và tổ chức cuộc sống tốt hơn.

  • Thuốc: Thuốc kích thích và không kích thích đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc làm giảm các triệu chứng ADHD. Các bác sĩ sẽ theo dõi và điều chỉnh liều lượng khi cần thiết để đảm bảo hiệu quả nếu tác dụng của thuốc bị hao mòn theo thời gian. Thuốc thậm chí còn hiệu quả hơn khi được sử dụng cùng với trị liệu

  • Cách nuôi dạy con cái: cha mẹ nên thiết lập các cấu trúc, công việc hằng ngày, và giúp con hình thành thói quen. Có hướng dẫn và một lịch trình rõ ràng sẽ giúp trẻ đi đúng hướng. Cha mẹ cần điềm đạm để làm gương cho trẻ và thường xuyên trao đổi với giáo viên để đảm bảo rằng trẻ nhận được sự hỗ trợ thích hợp cả ở nhà và trường học.


Chúng ta có thể làm gì để giúp


  • ADHD không liên quan gì đến trí thông minh và những người bị ảnh hưởng bởi nó cũng thông minh như những người bình thường. Vì vậy hãy xóa tan những lầm tưởng, định kiến ​​và phân biệt đối xử với những người mắc ADHD, đặc biệt là ở trường học và nơi làm việc.

  • Chia sẻ thông tin về ADHD để nâng cao nhận thức, đặc biệt là đối với các bậc cha mẹ và nhà giáo dục, những người có tác động to lớn đến sự phát triển của trẻ.

  • Thúc đẩy các chương trình giảng dạy, các hệ thống ở nơi làm việc và các công cụ quản lý công việc thân thiện với những người bị ADHD

  • Nếu có một người nào đó trong cuộc sống của bạn có những triệu chứng ADHD, hãy chia sẻ kiến ​​thức và hỗ trợ họ trong việc điều trị và phát triển các thói quen.



Nguồn:

https://www.cdc.gov/ncbddd/adhd/facts.html

https://www.psychiatry.org/patients-families/adhd/what-is-adhd

https://www.understood.org/articles/en/what-is-adhd

Cover Photo Credit: Thien Viet