OCD là gì ?

Khoảng 2% dân số thế giới bị ảnh hưởng bởi chứng Rối loạn ám ảnh cưỡng chế, thường được gọi là OCD. Rối loạn này thường được tìm thấy ở độ tuổi từ 18 đến 29, và trung bình phải mất 9 năm để một người được chẩn đoán và điều trị. Đặc biệt là ở Việt Nam, nơi phong trào nâng cao nhận thức về sức khỏe tâm lý vẫn còn ở giai đoạn đầu, những người mắc chứng OCD có thể cảm thấy bị hiểu lầm và không nhận được sự hỗ trợ mà họ cần. Bằng cách hiểu OCD là gì và việc sống chung với nó sẽ như thế nào, chúng ta sẽ chuẩn bị tốt hơn để hỗ trợ những người bị ảnh hưởng bởi chứng rối loạn này trong cộng đồng của mình.


Nguồn: Additude


Định nghĩa

OCD là một chứng rối loạn khi một người có những suy nghĩ không mong muốn, lặp đi lặp lại (ám ảnh) khiến họ phải làm điều gì đó liên tục (cưỡng chế). Để được chẩn đoán mắc chứng OCD, nỗi ám ảnh và / hoặc sự cưỡng chế phải tốn nhiều thời gian (hơn 1 giờ mỗi ngày), gây phiền muộn đáng kể và làm suy giảm chức năng công việc hoặc xã hội.


Một số ví dụ về nỗi ám ảnh bao gồm: sợ bị lây vi khuẩn từ môi trường hoặc người khác; cực kỳ quan tâm đến độ chính xác, trật tự hoặc đối xứng; sợ phải thốt ra những lời xúc phạm hoặc tục tĩu; và lặp đi lặp lại những suy nghĩ về từ ngữ, hình ảnh hoặc âm thanh. Một số ví dụ về sự ép buộc bao gồm: rửa tay, tắm, hoặc đánh răng quá mức hoặc theo nghi thức; vệ sinh đồ vật nhiều lần; liên tục kiểm tra ổ khóa và công tắc; hành vi bồn chồn không kiểm soát được; và đếm lặp đi lặp lại đến một số nhất định. Những suy nghĩ và hành động này tạo ra nhiều căng thẳng đến nỗi người bị ảnh hưởng khó có thể từ bỏ hoặc không hành động theo chúng.


Nguyên nhân

Có nhiều giả thuyết khác nhau về nguyên nhân gây ra OCD và chúng có thể được phân loại thành:

  1. Kinh nghiệm cá nhân: trải qua chấn thương hoặc giai đoạn căng thẳng mãn tính trong quá khứ có thể dẫn đến phát triển OCD như một cơ chế đối phó, điều tương tự cũng có thể xảy ra khi một người biết được xu hướng OCD từ cha mẹ khi xem họ đối phó với căng thẳng. Mang thai hoặc sinh nở cũng có thể làm tăng nguy cơ phát triển OCD.

  2. Sinh học: Sự thiếu hụt serotonin, một chất dẫn truyền thần kinh trong não có liên quan đến cảm giác hạnh phúc và cảm giác tốt, được chứng minh là có liên quan đến chứng OCD. Vẫn chưa rõ đây là nguyên nhân hay hậu quả của OCD.

  3. Tính cách: một số đặc điểm như tính tỉ mỉ và xu hướng cầu toàn thái quá có thể làm tăng cơ hội phát triển OCD của một người.


Sống chung với OCD như thế nào?

Những người bị OCD thường gặp những khó khăn sau với các mức độ khác nhau:

  1. Gián đoạn trong cuộc sống hàng ngày: những ám ảnh và ép buộc có thể chiếm thời gian, khiến họ khó tập trung vào công việc đang làm và buộc họ phải tránh một số tình huống có thể kích hoạt chúng, do đó cản trở cuộc sống xã hội và nghề nghiệp của họ.

  2. Cảm thấy cô đơn hoặc xấu hổ: họ có thể cảm thấy những triệu chứng OCD sẽ bị đánh giá bởi người khác và vì vậy muốn che giấu chúng. Họ sẽ ít ra ngoài và giao tiếp, dẫn đến cảm giác cô đơn và không được thấu hiểu. Họ có thể gặp khó khăn trong việc duy trì các mối quan hệ nếu những suy nghĩ ám ảnh khiến họ hoặc đối phương cảm thấy khó tiếp tục.

  3. Lo lắng cao độ: OCD là một dạng rối loạn lo âu, và họ sẽ vô cùng lo lắng và căng thẳng nếu không làm theo các ám ảnh của mình, dẫn đến cảm giác bất lực.


Điều trị

Hầu hết những người được điều trị OCD đều thấy chất lượng cuộc sống của họ được cải thiện đáng kể. Bắt đầu tìm kiếm các phương pháp điều trị bằng cách nói chuyện với Bác sĩ Đa khoa, người có thể hướng dẫn bạn đến các chuyên gia có trình độ. Các phương pháp điều trị bao gồm:

  1. Trị liệu:

  • Liệu pháp Hành vi Nhận thức (CBT): tập trung vào cách những suy nghĩ, niềm tin, thái độ của bạn ảnh hưởng đến cảm xúc và hành vi của bạn

  • Phòng ngừa bằng Phơi Nhiễm và Ứng phó (ERP): liệu pháp được thiết kế đặc biệt cho OCD, để bạn đối mặt với nỗi ám ảnh của mình và chống lại sự thôi thúc thực hiện các hành vi cưỡng chế

  1. Các loại thuốc như SSRI có thể giúp tăng mức serotonin, hữu ích trong việc điều trị OCD cũng như trầm cảm

  2. Các nhóm hỗ trợ nơi bạn có thể gặp gỡ những người cùng trải nghiệm có thể giúp giảm bớt sự cô lập và đẩy nhanh quá trình khôi phục


Nguồn: badgut.org


Các chứng rối loạn liên quan

OCD thường đồng thời xảy ra với các rối loạn tâm lý khác như lo lắng, trầm cảm, rối loạn lưỡng cực và rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD). Điều quan trọng đối với những người bị OCD là tìm kiếm sự trợ giúp chuyên nghiệp để họ hiểu toàn bộ tình trạng sức khỏe tâm lý của chính mình và có kế hoạch điều trị hiệu quả và cá nhân hóa hơn.


Chúng ta có thể giúp gì

Có những quan niệm sai lầm và định kiến ​​về những người mắc OCD khiến trải nghiệm của họ bị xem thường. Những câu đùa như “mình thật OCD” khi tình trạng của bạn không nghiêm trọng đến mức có thể chẩn đoán làm giảm đi thực tế độ nghiêm trọng của chứng rối loạn này khiến những người mắc chứng OCD có vẻ như lập dị và có quyền lựa chọn “hành động bình thường” nếu họ muốn. OCD là một chứng rối loạn cần được chăm sóc và điều trị thích hợp trong thời gian dài và chúng ta cần phải công nhận điều đó.

Chia sẻ bài viết này để truyền thông tin cho người khác về OCD. Nếu bạn nhận thấy các triệu chứng OCD ở những người xung quanh bạn, hãy khuyến khích họ tìm kiếm sự trợ giúp chuyên nghiệp và hỗ trợ họ trong quá trình điều trị. Lên tiếng chống lại mọi hình thức bắt nạt, tẩy chay và phân biệt đối xử với những người mắc chứng OCD và rối loạn tâm thần nói chung khi bạn chứng kiến chúng.



Nguồn tham khảo:

https://www.psychiatry.org/patients-families/ocd/what-is-obsessive-compulsive-disorder

https://www.mind.org.uk/information-support/types-of-mental-health-problems/obsessive-compulsive-disorder-ocd/about-ocd/


Cover Photo Credit: Additude