Lừa Đảo Bán Hàng Đa Cấp (Pyramid Schemes) là gì?




Định nghĩa và Khái niệm

Pyramid Schemes (thường gọi là Bán Hàng Đa Cấp) là một mô hình kinh doanh dựa vào việc tuyển dụng số lượng thành viên ngày càng tăng, bắt đầu từ các thành viên cấp cao nhất và tăng dần về quy mô. Chương trình này tạo ra tiền thông qua các chi phí mà các thành viên mới phải trả cho các thành viên hiện tại và chu kỳ này tiếp tục vô thời hạn.

Nói một cách đơn giản hơn, một công ty Đa Cấp thường có tiến trình như sau: John thành lập một công ty lừa đảo theo mô hình Đa Cấp. Sau đó, anh ấy tuyển dụng thêm 10 người và họ trả tiền cho anh ấy để gia nhập công ty. 10 người này lần lượt mỗi người tuyển thêm 10 thành viên mới cho riêng mình, tất cả đều phải nộp tiền cho những người đã tuyển họ và John (tổng cộng là 100 người). Để kiếm lợi nhuận, 100 người này phải tuyển thêm 10 thành viên mới mỗi người, và chu kỳ này lặp lại vô thời hạn.

Nguồn ảnh: Julie Band at Investopia

Qua khái niệm này, chúng ta có thể thấy rằng sơ đồ bắt đầu với cấp độ đầu tiên (John) sau đó dần dần chuyển sang cấp độ thứ hai với 10 người nữa, sau đó tăng dần lên 100 nuời và ngày càng tăng theo thời gian.

Về bản chất, mô hình bán hàng Đa Cấp chắc chắn sẽ tan rã và không bền vững vì nó hầu như chỉ dựa vào việc thu hút các thành viên mới để tạo ra tiền. Khi số lượng thành viên mới giảm dần, sẽ ngày càng không có tiền được tạo ra và mô hình này sẽ sụp đổ. Trong hầu hết các trường hợp, những người duy nhất kiếm được lợi nhuận từ các chương trình này là số ít ở đầu chương trình trong khi hầu hết các thành viên đều mất tất cả số tiền mà họ đã “đầu tư”.

Các loại bán hàng Đa Cấp

Để biết cách tránh các loại hoạt động Đa Cấp, chúng ta phải hiểu các loại đang có mặt trên thị trường. Nói chung, có 3 cách phân loại các mô hình Đa Cấp


1. Công Ty Sử Dụng mô hình Đa Cấp

Là loại hình Đa Cấp đơn thuần và phổ biến, loại mô hình kinh doanh này tạo ra thu nhập thông qua các khoản phí mà các thành viên mới trả cho những người ở cấp cao hơn. Loại hình kinh doanh này thường không tạo ra thu nhập thông qua việc bán hàng hóa và dịch vụ thực tế mà thường ẩn dưới các công ty cung cấp các sản phẩm "vô hình" và khó kiểm chứng chất luợng như các khóa học giáo dục giả, tiền ảo tự phát, ....



2. Chuỗi email

Loại hình Đa Cấp này được thực hiện thông qua chuỗi email (email chain) với một danh sách các tên đính kèm nhằm mục đích thuyết phục những người nhận quyên góp tiền cho những tên đuợc đính kèm trong email. Sau khi quyên góp được thực hiện, người nhận được khuyến khích thêm tên của họ vào danh sách và chuyển tiếp email đến nhóm liên hệ của riêng họ. Về bản chất, đây là một loại hình Đa Cấp sử dụng email như một công cụ để thu hút nạn nhân quyên góp tiền.

3. Lược đồ Ponzi (Ponzi Scheme)

Sơ đồ Ponzi là một trường hợp đặc biệt của sơ đồ kim tự tháp khi nó không nhất thiết sỡ hữư cấu trúc phân cấp nhưng vẫn tuân theo mục đích chính là thu hút các thành viên mới để làm giàu cho những người đã tham gia. Một công ty hay tổ chức sử dụng lược đồ Ponzi có xu hướng hoạt động dựa trên tiền đề “cướp Peter để trả cho Paul” và về cơ bản là chuyển tiền từ người nhận này sang người nhận khác trong khi liên tục thu hút các thành viên mới, điều này kiến tạo cảm giác lợi nhuận giả cho những nạn nhân và càng thu hút nhiều người tham gia. Dẫu vậy, hầu hết những người mắc bẫy đều mất tất cả do bản chất của kế hoạch này.

Tại sao một số người tham gia bán hàng Đa Cấp?

Nhìn chung, có ba lý do mà một người sẽ tham gia bán hàng Đa Cấp: vì lòng tham, bị lừa dối và khả tin rằng sản phẩm hoặc dịch vụ được bán bởi các chương trình này là hợp pháp.

1. Vì lòng tham

Một trong những lý do chính khiến nhiều người sẵn sàng tham gia vào các công ty Đa Cấp là vì lòng tham. Những người này thường nhận thức được bản chất bất hợp pháp của các hoạt động này và thường là những người bắt đầu kế hoạch hoặc là một trong những thành viên “cấp cao”. Một số cũng là những “nhà đầu tư” bình thường tin rằng hình thức này sẽ kéo dài đủ lâu để họ kiếm được lợi nhuận. Tuy vậy, hầu hết những người tham gia các hoạt động này hầu hết sẽ mất rất nhiều (nếu không phải là tất cả) số tiền mà họ đã đầu tư.

2. Bị lừa

Có thể cho rằng đây là những nguyên do phổ biến nhất kiến nhiều nguời tham gia vào bán hàng Đa Cấp. Những người bị lừa thường ở "cấp độ thấp" và có nguy cơ cao sẽ mất tất cả tiền của họ. Cá công ty đa cấp thường nhắm mục tiêu vào các nhóm có gắn bó chặt chẽ như các tổ chức tôn giáo hoặc xã hội, các đội thể thao đại học và sinh viên để dễ dàng lừa họ đầu tư. Áp lực từ bạn bè hay cộng đồng cũng có thể góp phần khiến một lượng lớn người trong một cộng đồng đều đăng ký vào cùng hay nhiều chương trình Đa Cấp.

3. Vì khả tin

Những người trở thành nạn nhân của phương thức này thường bị thuyết phục bởi các hoạt động Đa Cấp dưới hình thức các công ty tiếp thị. Các công ty này thường sẽ quảng bá hoặc bán các sản phẩm và dịch vụ giả cho nạn nhân của họ và sẽ từ chối mua lại chúng, khiến những người đầu tư vào những trò lừa đảo này chỉ nhận ra rằng họ đã trở thành nạn nhân khi đã quá muộn.


Làm thế nào để tránh mắc bẫy Đa Cấp?

Nguyên tắc chung để không trở thành nạn nhân của bán hàng Đa Cấp là nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi đầu tư vào bất kỳ sản phẩm, dịch vụ hoặc công ty nào. Cố gắng thu thập càng nhiều thông tin về kế hoạch tiếp thị, tài liệu bán hàng, hợp đồng, hồ sơ hoạt động kinh doanh, v.v. của công ty càng tốt. Tránh những công ty hứa hẹn những mục tiêu cao cả như hứa hẹn thu được một khoản lợi nhuận cao vô lý thông qua việc đầu tư những số tiền nhỏ. Nói chung, nếu bạn không chắc chắn về một chương trình khuyến mãi để đầu tư, đừng thực hiện nó và tránh bị ảnh hưởng bởi áp lực của bạn bè hoặc các yếu tố khác.


Cuối cùng, hãy luôn nghiên cứu và thực hiện các cuộc điều tra và thu thập dữ liệu của riêng mình trước khi thực hiện bất kỳ hành động nào liên quan đến tiền và truyền bá nhận thức để ngăn chặn sự gia tăng của các loại hình và công ty Đa Cấp.

Nguồn và các bài đọc thêm:

https://www.investopedia.com/insights/what-is-a-pyramid-scheme/

https://ag.ny.gov/consumer-frauds/pyramid-schemes

https://duan600.vn/da-cap-la-gi/