Ý kiến: Đại dịch corona một lần nữa tiết lộ căn bệnh lớn nhất của nhân loại: sự thiếu hiểu biết

Updated: Jun 3, 2021

Khi thế giới đang tiếp tục chống lại vi-rút corona, chúng ta một lần nữa phải đối mặt với “căn bệnh” thiếu hiểu biết lâu đời trên khắp thế giới.


Sarah Mason, ở Covina, đã tập hợp tại Huntington Beach để chống lại lệnh giãn cách do đại dịch coronavirus. Nguồn: Irfan Khan / Los Angeles Times


Khi đại dịch COVID tiếp tục tàn phá khắp thế giới, nó không phải là căn bệnh duy nhất xuất hiện trên các tiêu đề. “Căn bệnh” già nua mang tên “thiếu hiểu biết” đã trở lại mạnh mẽ hơn khi tỷ lệ tử vong và hoang mang gia tăng trên khắp thế giới. “Căn bệnh” này có ba hình thức chính được thấy ở nhiều quốc gia thông qua nạn chống tiêm chủng, chống giãn cách xã hội cùng với sự gia tăng của các tư tưởng phân biệt chủng tộc.

Hình thức đầu tiên: nạn chống tiêm chủng. Theo một nghiên cứu được thực hiện bởi Gallup, tỷ lệ người Mỹ cảm thấy chắc chắn rằng cha mẹ nên đưa con họ đi tiêm chủng đã giảm 10 phần trăm kể từ năm 2001. Trên toàn thế giới, sự gia tăng trong tâm lý chống tiêm chủng đã dẫn đến sự tái bùng phát của những bệnh lý như sởi và buộc WHO phải liệt kê việc “chần chừ sử dụng vắc xin” là “thách thức hàng đầu đối với sức khỏe toàn cầu” trong 2 năm qua. Đằng sau sự suy giảm niềm tin vào y học và khoa học là xu hướng ngày càng phổ biến của tâm lý chống tiêm chủng trên mạng. Trung tâm Phòng Chống Kỳ Thị kỹ Thuật Số Hoa Kỳ (CCDH) gần đây đã ghi nhận một xu hướng trong các tài khoản mạng xã hội với sự gia tăng của 7,8 triệu người theo dõi kể từ năm 2019 và khoảng 31 triệu người hiện theo dõi các nhóm chống tiêm chủng chỉ riêng trên Facebook.


Trong thời đại khoa học đột phá và cập nhật thông tin liên tục, tâm lý chống tiêm chủng cho thấy sự thiếu hiểu biết vẫn tiếp diễn ngay cả khi những tiến bộ lớn trong khoa học vẫn đang tiếp diễn trên toàn cầu. Hiện tượng này sẽ gây cản trở nghiêm trọng cho việc xây dựng miễn dịch cộng đồng-một khái niệm chỉ đạt được khi 70% đến 85% dân số được tiêm phòng.

Vậy tiệm phòng vắc xin có thực sự hiệu quả và an toàn không?

Theo dữ liệu chính thức từ các nhà khoa học: hiệu quả tổng thể của tất cả các loại vắc xin được phát triển nằm trong khoảng 70% đến 95% - cao hơn hiệu quả trung bình của vắc xin cúm - và đã được chứng minh để giảm nguy cơ phát triển các triệu chứng nghiêm trọng. Về sự an toàn, một nghiên cứu ở Canada, nơi có hơn 15 triệu liều vắc xin được tiêm, cho thấy chỉ khoảng 5 nghìn trường hợp - hoặc khoảng 0,033% tổng số trường hợp - được ghi nhận có tác dụng phụ. Trong khi đó, khoảng 12% bệnh nhân bị nhiễm COVID-19 cần được điều trị tại các đơn vị chăm sóc đặc biệt vào tháng 3 năm 2020 theo một báo cáo của Ý tại nước này và 5% được xếp vào "tình trạng nguy kịch" sau khi nhiễm virus. Theo đó, chúng ta có thể thấy việc từ chối tiêm phòng vắc-xin là không hợp lý theo khoa học.



Một nghiên cứu được thực hiện bởi Crowdtangle về xu hướng trực tuyến chỉ ra rằng tâm lý chống tiêm chủng đang gia tăng (Nguồn: BBC)


Hình thức thứ hai, cũng gây sự chú ý trên các tờ báo là phong trào chống khẩu trang và giãn cách xã hội. Hiện tượng này phổ biến trên toàn thế giới với làn sóng phản đối ngày càng gia tăng ở Châu Âu, Úc và Bắc Mỹ. Chủ đề thường thấy trong các cuộc biểu tình này là lập luận về sự vi phạm nhân quyền của các biện pháp phòng dịch, hoặc tác động kinh tế của những người bị buộc phải thực hiện giãn cách xã hội. Thoạt nhìn, lập luận này có thể gây sự cảm thông từ dư luận. Tuy nhiên, trước sự diễn biến phức tạp của đại dịch hiện nay, những người đang đưa ra những tuyên bố này phải hiểu rằng không chỉ quyền lợi và tình trạng kinh tế của họ đang bị ảnh hưởng một cách riêng biệt khi xã hội đang chung sức chống dịch. Nếu không đeo khẩu trang, chắc chắn họ đang thực hiện quyền tự do lựa chọn của mình, nhưng còn quyền sống của hàng triệu người khác, những người có nguy cơ bị biến chứng nghiêm trọng nếu nhiễm virus thì sao? Bằng cách phản đối việc giãn cách xã hội ảnh hưởng đến doanh nghiệp của họ, những người này đã xem xét tác động phổ quát lên nền kinh tế toàn cầu trên toàn thế giới chưa và nó đã tác động đến mọi doanh nghiệp trên toàn thế giới như thế nào? Thay vì có hành vi phản kháng đối với các biện pháp phòng ngừa được đưa ra, có lẽ tốt hơn là những người có quan điểm này nên nhìn nhận cuộc chiến chống đại dịch hiện nay là một vấn đề chung chứ không phải là một vấn đề cá nhân mà họ đang trải qua. Bất chấp nhiều nghiên cứu chứng minh hiệu quả của mặt nạ và giãn cách xã hội, những lập luận này tạo ra một rào cản đáng lo ngại trong quá trình phòng chống dịch.


Cuối cùng, chúng ta có hình thức cuối cùng (và là sản phẩm xấu nhất) của sự thiếu hiểu biết: kỳ thị chủng tộc. Sự gia tăng các trường hợp COVID đã trực tiếp tạo ra xu hướng căm ghét và kỳ thị đối với các cộng đồng người gốc Á ở nhiều nơi trên thế giới, trải dài từ Bắc Mỹ đến Châu Âu, Úc và thậm chí ở các nước Châu Phi. Chỉ riêng tại Quận Cam ở Hoa Kỳ với mật độ người Mỹ gốc Á cao, các hành vi hành hung và phân biệt đã tăng 1200% chỉ tính riêng từ tháng 3 đến tháng 5 năm 2020. Cùng lúc, Quận Los Angeles lân cận ghi nhận mức tăng 115% về tỷ lệ hành vi phân biệt người gốc Á trong cùng thời điểm .


Điều đặc biệt đáng kinh tởm về xu hướng này là sự thiếu văn minh và bản chất thiếu hiểu biết rõ ràng của những hành vi này. Vi rút, bệnh tật-bao gồm COVID-không hề quan tâm đến màu da, giới tính, quốc tịch hoặc khuynh hướng chính trị của một người. Nếu bất cứ điều gì, những cuộc tấn công này đã tiết lộ những bệnh nhân thực sự, những người đều phát triển các triệu chứng của cùng một căn bệnh: sự thù hận và cố chấp được thúc đẩy bởi virus “thiếu hiểu biết”.


Một đoạn phim từ CCTV cho thấy một cuộc tấn công nhắm vào một người đàn ông gốc Á lớn tuổi ở Bay Area theo xu hướng ngày càng gia tăng khi khuynh hướng chống người châu Á ở Hoa Kỳ tăng cao (Nguồn: ABC 7)


Hầu hết, chúng ta có thể xem những hành vi trên là không đáng kể và không đáng bận tâm đến vì phần lớn chúng ta sẽ không bao giờ là nạn nhân của các hành vi này, đặc biệt khi ở Việt Nam nơi mà phần lớn dân số là người gốc Á. Tuy nhiên, nếu có một căn bệnh mà nhân loại chưa bao giờ dập tắt thành công, thì sự thiếu hiểu biết chắc chắn là căn bệnh dễ lây lan nhất trong số chúng. Nếu các đặc điểm như tỷ lệ lây nhiễm cao, các triệu chứng tàn phá và tác động tiêu cực đến xã hội là những đặc điểm xác định của một căn bệnh thì sự thiếu hiểu biết thực sự là một. Vì vậy, khi đại dịch cuối cùng đã kết thúc trong tương lai, chúng ta sẽ phải tiếp tục tham gia vào cuộc chiến chống lại đại dịch lâu đời tái bùng phát từ đống tro tàn của COVID-19: sự thiếu hiểu biết và cố chấp.


Để đọc thêm và các nguồn:

www. abc7.com/racism-anti-asian-american-chinese/10329128/

www.latimes.com/california/story/2020-04-24/anti-vaccine-activists-latch-onto-coronavirus-to-bolster-their-movement

www.cnbc.com/2021/02/10/biden-covid-vaccine-anti-vaxxers-us.html

www.worldpoliticsreview.com/articles/29137/amid-the-covid-19-pandemic-protest-movements-challenge-lockdowns-worldwide

www.medicalnewstoday.com/articles/coronavirus-symptoms-severity-levels#critical-case

www.bbc.com/news/world-us-canada-56218684

www.hrw.org/news/2020/05/12/covid-19-fueling-anti-asian-racism-and-xenophobia-worldwide

www.healio.com/news/pediatrics/20200116/faith-in-vaccines-falls-10-percentage-points-in-us-poll

www.thelancet.com/journals/landig/article/PIIS2589-7500(20)30227-2/fulltext

www.health-infobase.canada.ca/covid-19/vaccine-safety/

www.health.harvard.edu/blog/covid-19-vaccines-safety-side-effects-and-coincidence-2021020821906

www.bbc.com/news/blogs-trending-56047409

www.voxeu.org/article/unmasked-effect-face-masks-spread-covid-19